پرونده های برگزیده
انتخاب زبان
  • Azərbaycani
  • English
  • Türkçe
  • فارسی

عهدنامه استانبول - 1149 هجری قمری


فهرست مطالب


 جنگ ایران و عثمانی 
 نتایج جنگ 
 عهدنامه استانبول
 پیامدها و لغو معاهده
 

پس از تحمیل عهدنامه احمدپاشا به ایران که موجب واگذاری بخش‌هایی از قفقاز به عثمانی شد، نادرقلی افشار اقدام به خلع سلطنت از شاه تهماسب صفوی نمود و خود پس از دوره کوتاهی نیابت سلطنت به پادشاهی ایران رسید و نادرشاه افشار نامیده شد.

نادر شاه افشار جهت جبران شکست‌ها و بازپسگیری مناطق اشغالی ایران با دولت عثمانی وارد جنگ شد و به سرعت نواحی مورد تصرف عثمانی را آزاد نمود و در سال 1736 میلادی پیمان صلحی با نام عهدنامه استانبول را بر دولت عثمانی تحمیل کرد.

 

 نام معاهده: عهدنامه استانبول
 تاریخ انعقاد: 24 سپتامبر 1736 میلادی
 تاریخ لغو: 1743 (7سال)

 معاهده قبلی: عهدنامه احمدپاشا (1144 هجری)
 معاهده بعدی: عهدنامه گردان (1746 میلادی)

 پادشاه ایران: نادر شاه افشار
 سلطان عثمانی: سلطان محمود یکم


 نتایج: آزادسازی سرزمین‌های ایرانی شمال رودخانه ارس از اشغال عثمانیان و تثبیت حاکمیت ایران بر منطقه. به رسمیت شناختن سلطنت نادر شاه افشار از جانب عثمانی. متعهد شدن عثمانی به پذیرش زائران و حجاج ایرانی که قصد سفر به مکه را داشتند.

 

جنگ ایران و عثمانی
در آستانه سقوط اصفهان همزمان با حکومت شاه سلطان‌حسین صفوی، عثمانیان به سودای اشغال نواحی شمالغرب ایران به سمت ایران لشکرکشی کرده و تا سال‌ها بخش‌هایی از آذربایجان و قفقاز را در تصرف خود داشتند. با ظهور نادرقلی افشار در سپهر سیاسی ایران عثمانیان از ایران رانده شدند اما در سایه بی‌تدبیری‌های شاه تهماسب دوم صفوی بار دیگر عثمانیان قلمرو ایران در قفقاز را به اشغال خود در آورده و در نهایت عهدنامه احمدپاشا-1144هجری قمری(1732م) به ایران تحمیل شد. نادرقلی افشار در پی انعقاد این عهدنامه شاه تهماسب صفوی را از سلطنت خلع کرد و پس از دوره کوتاهی نیابت سلطنت، با عنوان نادرشاه افشار بر تخت پادشاهی ایران نشست.
عهدنامه احمدپاشا چندان پابرجا نماند چرا که نادرشاه افشار خواهان خروج کامل عثمانیان از قفقاز و بازگشت سرزمین‌های تاریخی ایران بود و از طرف دیگر عثمانی با مشاهده ایام زوال ایران سودای فتح تبریز و تصرف کامل آذربایجان را در سر داشت. از اینرو با لشکرکشی نادرشاه افشار به عراق و قفقاز دور جدید نبرد بین ایران و عثمانی آغاز گردید.
لشگر ایران به فرماندهی نادرشاه افشار موفق شد بخش‌هایی از عراق عرب را فتح نموده و تا کرکوک پیشروی کند. نادرشاه هم در قفقاز نیز سپاهیان عثمانی را شکست داد و شهرهای ایروان و تفلیس را آزاد ساخت.
پیروزهای برق آسای نادرشاه منجربه عقد پیمان صلح جدید میان طرفین گردید.
 

 

نادرشاه افشار، پادشاه وقت ایران - سمت راست
سلطان محمود یکم، سلطان وقت عثمانی - سمت چپ

 

 نتایج جنگ
نادرشاه که پس از خلع شاه تهماسب دوم صفوی به تازگی به سلطنت ایران رسیده بود، توانست با پیروزی‌های برق‌آسا و قاطعانه عثمانیان را از مناطق تحت اشغال خود در قفقاز اخراج کند، لشکر عثمانی از تمامی مناطق تصرف کرده در قفقاز عقب نشینی کرد و حاکمیت ایران بر منطقه تثبیت گردید. همچنین مناطقی از عراق به تصرف لشکر ایران در آمد.

 

       عهدنامه استانبول
به موجب عهدنامه استانبول طرفین در موارد زیر به تفاهم رسیدند:
آزادسازی مناطق اشغالی ایران در قفقاز و تثبیت حاکمیت ایران بر منطقه.
به رسمیت شناختن سلطنت نادرشاه افشار از جانب عثمانی.
متعهد شدن عثمانی به پذیرش زائران و حجاج ایرانی که قصد سفر به مکه را داشتند.

 

       پیامدها و لغو معاهده
مدت کوتاهی پس از انعقاد عهدنامه استانبول در سال 1736 میلادی، عثمانی که همواره با چشم طمع به ایران می‌نگریست، جهت جبران شکست‌ها و امتیازهای داده شده به ایران، بار دیگر به قفقاز و آذربایجان حمله کرد و در ابتدا پیروزی‌هایی به دست آورد. نادرشاه افشار نیز مجددا به سمت مناطق مورد مناقشه حرکت نمود و شکست سنگین دیگری را به لشکر عثمانی وارد آورد. همزمان نادرشاه تلاش‌های دیپلماتیک جهت برقراری صلح پایدار و ایجاد ارتباط دوستانه با عثمانی را آغاز کرد. سرانجام این رویارویی‌ها به انعقاد عهدنامه گردان-1746میلادی ختم گردید.

 


ضمیمه :

جنگ‌ها و معاهدات ایران و عثمانی




کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به مرکز مطالعات آذربایجان می باشد
    Copyright 2015 www.azerbaijanstudiescenter.org