پرونده های برگزیده
انتخاب زبان
  • Azərbaycani
  • English
  • Türkçe
  • فارسی

یحیی شیدا


یحیی شیدا در سال 1303 در تبریز دیده به جهان گشود. پدرش مرحوم حسن یوزباشی چرندابی از مجاهدین مشروطه و اهل محله چرنداب تبریز بود. یحیی شیدا تحصیلات ابتدایی را در تبریز آغاز نمود و خیلی زود به شعر و ادبیات گرایش پیدا کرد. در جوانی نزد یکی از شاعران مذهبی تبریز معروف به «مولانا یتیم» به فراگیری فنون شعر و پرورش ذوق و قریحه خویش پرداخت.

فعالیت های شیدا در حوزه ادبی محدود نماند و به روزنامه نگاری , داستان نویسی و فعالیت های سیاسی نیز روی آورد. در ایام اشغال آذربایجان توسط ارتش سرخ شوروی و تسلط فرقه دموکرات بر آذربایجان , شیدا در محافل ادبی وابسته به این فرقه نیز چندین جلسه شرکت کرد , اما با مشاهده وابستگی این فرقه به  اتحاد جماهیر شوروی ، ارتباط خود را با آن قطع کرد و حتی بر علیه فرقه نیز به فعالیت پرداخت.

یحیی شیدا از سال 1327 همکاری خود را با مطبوعات آغاز کرد و در نخستین قدم در روزنامه «آذر مرد» به عنوان سردبیر مشغول به کار شد. شیدا مدتی را در مدرسه طالبیه تبریز مشغول تحصیل در رشته علوم دینی بود. او در جریان ملی شدن صنعت نفت نیز حضور داشت و از چهره های سیاسی فعال آذربایجان در آن ایام بود , به همین دلیل پس از سقوط دولت مصدق تحت تعقیب قرار گرفت و به همراه برخی دیگر از مبارزان ابتدا به تهران و از آنجا به اصفهان گریخت و مدت ها در شرایطی سخت و به صورت ناشناس در اصفهان زندگی کرد.

یحیی شیدا پس از بازگشت از اصفهان دستگیر و مدتی در تبریز زندانی شد. وی بعد از آزادی از زندان نیز به فعالیت های ادبی و مطبوعاتی و سیاسی خود به صورت مستقل و بدون هرگونه وابستگی به گروهها و جریانهای سیاسی ادامه داد و بارها نیز به ساواک احضار و تحت بازجویی قرار گرفت. فعالیتهای ادبی و سیاسی یحیی شیدا در جریان انقلاب اسلامی ایران نیز ادامه داشت به طوری که میتوان او را یک شاعر انقلاب نامید. همچنین یحیی شیدا بسیاری از شاعران و نویسندگان و ادیبان تبریز را تربیت نمود.

یحیی شیدا از یاران نزدیک استاد شهریار بود و به همراه وی و دیگر شاعران در شبهای شعر , کنگره های ادبی و جلسات فرهنگی حضور مستمر داشت و در راستای فعالیت های ادبی سفرهای متعددی به شهرهای مختلف ایران و حتی کشورهای خارجی انجام میداد.

در سال 1370 یحیی شیدا به همراه جلال محمدی و با همکاری سازمان تبلیغات اسلامی آذربایجان شرقی در شهر تبریز اقدام به تشکیل «انجمن ادبی استاد شهریار» نمودند. فعالیت های این انجمن تا سال 1383 ادامه داشت.

 

شناسنامه

 


 نام : یحیی شیدا
 نام پدر : حسن
 نام مادر : خدیجه
 تاریخ تولد : 1303
 محل تولد : تبریز
 تاریخ درگذشت : 28 مهر 1390
 محل درگذشت : تبریز
 محل دفن : وادی رحمت تبریز
 ملیت : ایرانی
 زمینه فعالیت : شاعر و نویسنده

 

آثار استاد یحیی شیدا در طول بیش از 60 سال فعالیت ادبی در نشریات زیادی به چاپ رسیده است. از تالیفات وی میتوان به «فرآورده ها» , «در زوایای تاریخ»(نثر) , «تلواسه ها» , «قصاید» , «غزلیات» , «پسرخان»(رمان) , «دریای متلاطم» , «جنایات زن یا شاهکارهای طبیعت»(در زوایای ادبیات) , «ادبیات اوجاغی»(در سه جلد) , «اودلار وطنی» , «اودلی سوزلر» , «اون جزوه» , «میرزا علی معجزین یاپیلمامیش شعر لری» , «بی ریانین اورهک سوزلری» و «زمان سترون» اشاره کرد.

یحیی شیدا به زبانهای آلمانی , عربی , ترکی و فارسی آشنایی کامل داشت. وی عضو انجمن نویسندگان باکو بوده و دارای دکترای افتخاری ادبیات از این مرکز دانشگاهی است.

یحیی شیدا از شاعران ملی گرای تبریز بود که همواره از جدایی 17 شهر قفقاز از ایران , احساس اندوه و رنج  می کرد و همکاری خوبی با «حرکت آزادیبخش ایران شمالی» داشت. استاد یحیی شیدا در «همایش ادبی حسرت» و «همایش بزرگ ادبی هجران» که با حضور شاعرانی از 17 شهر ایران ( به یاد 17 شهر قفقاز) به سال 1379 در تبریز برگزار شد , حضور فعال داشت و عضو هیات علمی این همایش بود. شیدا به مناسبت همین همایش شعر معروف خود را با نام «آی آراز» سرود.

استاد یحیی شیدا در تاریخ 28 مهر 1390 در سن 87 سالگی به علت کهولت سن , در منزل شخصی خود واقع در منطقه طالقانی تبریز درگذشت و در قطعه هنرمندان گورستان وادی رحمت تبریز به خاک سپرده شد.

 

 

       نمونه ای از اشعار : 

آی آراز
 
آی آراز بیــر دالغــــا وور دریــــا کیمــی طـــوفان ائله
زوره محکـــــوم ائیله‌ییب ، اینــدی طبیعــت بیزلــری
بیر هجـوم ایله داغیـت ، شیطانلاریـن کاشـانه‌سین
وئرمـه امکــان بونـدان آرتیـق هر شرفســیـز انسانـا
تؤکـدو نـاحق ، سئل کیمی بیهـوده قارداشلار قانین
سو ده‌ییل سنـدن آخان ، قانـه دؤنن گـؤز یاشی دیر
بیر بیریندن ، سن بو قان قارداشلارین سالدین اوزاق
بیر قیلیـج تک اورتادان کسـدیـن محبـت رشـته‌سین
قاضـی اول ، انصـافه گل ، حکــم زامان وئـر تــازه‌‌دن
کؤکـله‌مه هجـران سـازین ، دل سوزونو آرتیـرما چوخ
قارداشـی قارداشـا چــاتدیـر، جانـی هجرانـدان قوتار
نه شمـالـی نه جنـوبـی , آت بـو چیـرکیـن سؤزلری
لعنـت او شاهـه کـــی ، وئـــردی بـاده ملـک ایرانی
فتحعلـی شـاه ائیله‌دی ، فـــاحش خیــــــــانت ایرانا
تورکمـن چـای پیمانــی ، بیــــر ننـــگ دیــــر تاریخده
کئچــدی اون یئددی شهـــــر روسیــه‌نین چنگــــالینا
گولستــان پیـمانــی‌دا سیــندیـــــردی ایرانیــن بئلین
گل گتیــــر بــــــو مــلتـــه آزاده‌لـیـــــــک فرمـــانینی
تهمـت و تحقیــر اوخو ، هر سمتیــدن یـاغــمـاقدادیر
یا اؤزون چک بیـر کناره ، غصــب اولان مـــرزی گؤتور
‌شیدا نیـــن دائـیم فـــــراق یــــــاردن آغــــلار گـؤزو
ظالمیـــن ییـــخ قصرینـــی اؤز باشیـنــا ویــران ائله
زور دئیـــه‌ن جـلّاد ایلـه ، بیــــزلـــر آرا دیــــوان ائله
او فســاد و فتنه قصریــــن ، خـاک‌له یکســـان ائله
آز بو یولسوز کسلری ، دل مولکونه سلطــــان ائله
کئچمیشی سال خاطره ، بیر قانه یوز مین قان ائله
بو اَسَف احـوالــی گؤر، طوفـان قوپـار، عصیـان ائله
گل بو سرگـردانلارین ، هـر موشگـولـون آسـان ائله
آز بـــو مئـیــدانــدا شــــــرارت مرکبیـــن جولان ائله
غصــب اولان تـورپـــــاقلاری ، وابستـــــه ایران ائله
وصلـدن سـال صحبتــی ، گل چـــاره هجـــران ائله
بو آغیر بیـر خسته‌لیک‌دیــر , خستــه‌یه درمـان ائله
مولـــک ایراندیـــــر تمامــــاً ، دونیایــــا اعـــلان ائله
یاده سالدیقــجا او شـاهی ، لعــن ائله ، افغان ائله
سنده خدمت گؤستریـب ، نقصــانلاری جبــران ائله
عرضـه‌سیــز شاهیـن ایشـیــن دونیالـره اعـلان ائله
بو جنایــاتـی گتیـــر یـــــاده ، بوگــــون عنـــوان ائله
بـو ایشــــه باعــث‌لره ، یـــــارب اؤزون دیــــوان ائله
مـلـــــک ایرانـی صفـــاده روضــــــه رضــــــوان ائله
سینه‌وی بیــر داغ کیمــی، بــو اوخلارا قالــخان ائله
یا ایـــکی روحــو سـازاشدیــر ، دل‌لری شـادان ائله
گؤستر او شوخون جمالین ، گول کیمی خندان ائله

 

 

        نگارخانه


   پرتره ای از استاد یحیی شیدا


تصویری از استاد یحیی شیدا در واپسین روزهای زندگی در منزل شخصی


استاد یحیی شیدا


استاد یحیی شیدا

 




کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به مرکز مطالعات آذربایجان می باشد
    Copyright 2015 www.azerbaijanstudiescenter.org